Trẻ thức đêm quấy khóc không phải lúc nào cũng do “hư” hay quen bế. Giấc ngủ thay đổi theo tuổi, cơn đói, bệnh nhẹ, môi trường và các mốc phát triển. Thay vì tìm một mẹo áp dụng cho mọi trẻ, cha mẹ nên quan sát mô hình: con thức vào giờ nào, kéo dài bao lâu, có triệu chứng ban ngày không và điều gì giúp con dịu lại.
Nguyên nhân 1: Lịch ngủ chưa phù hợp
Trẻ ngủ ngày quá nhiều, ngủ giấc cuối quá muộn hoặc đi ngủ khi đã quá mệt đều có thể thức đêm. Khi quá mệt, trẻ khó tự chuyển sang chu kỳ ngủ tiếp theo và dễ khóc to. Hãy ghi nhật ký vài ngày, giữ giờ thức dậy tương đối ổn định, đưa ánh sáng tự nhiên và vận động nhẹ vào ban ngày. Buổi tối nên giảm kích thích, bắt đầu nghi thức ngủ sớm hơn 15–20 phút và điều chỉnh từ từ.
Nguyên nhân 2: Khó chịu thể chất
Nghẹt mũi, ho, mọc răng, đầy hơi, táo bón, trào ngược hoặc ngứa da có thể làm trẻ tỉnh giấc. Kiểm tra nhiệt độ phòng, quần áo, tã, mũi và bụng; đồng thời quan sát dấu hiệu đau. Không tự dùng thuốc ngủ, thuốc dị ứng hay thảo dược để “ru” trẻ. Nếu trẻ ngáy to thường xuyên, có những khoảng ngừng thở, thở gắng sức, sốt, đau tai, nôn nhiều hoặc khóc khác hẳn mọi ngày, cần liên hệ bác sĩ.
Nguyên nhân 3: Cách trẻ nối lại giấc ngủ
Trẻ thường tỉnh thoáng qua giữa các chu kỳ. Nếu chỉ ngủ lại khi được rung, cho xem màn hình hoặc bú hoàn toàn, con có thể tìm lại đúng điều kiện đó mỗi lần tỉnh. Cha mẹ có thể xây dựng chuỗi tín hiệu nhất quán: tắm, thay đồ, đọc sách, hát ngắn, tắt đèn. Khi con cựa mình, chờ một khoảng ngắn để xem con tự dịu được không; nếu cần, trấn an bằng giọng nói và chạm nhẹ trước khi bế.
Thiết lập không gian ngủ an toàn
Trẻ nhỏ cần một bề mặt ngủ phẳng, chắc và gọn; tránh gối, chăn dày, thú bông và vật mềm quanh mặt. Không đặt trẻ ngủ trên ghế sofa hoặc bề mặt không phù hợp. Với trẻ sơ sinh, hãy tuân thủ khuyến cáo ngủ an toàn và hỏi bác sĩ nếu trẻ sinh non hoặc có bệnh nền.
Khi nào cần khám?
Hãy tìm hỗ trợ nếu quấy khóc kéo dài, ảnh hưởng rõ đến ăn uống và tăng trưởng, cha mẹ kiệt sức, hoặc có dấu hiệu bệnh như khó thở, tím tái, lừ đừ, sốt, mất nước hay đau dữ dội. Một kế hoạch ngủ tốt cần phù hợp gia đình và có thể thay đổi theo giai đoạn phát triển.
Lưu ý: Đây là thông tin giáo dục sức khỏe, không thay thế khám và chẩn đoán trực tiếp.
